– Уэ мы щ?ып?эм ущыщкъым, дауи, – жи?ащ л?ыжь ц?ык?ум. Хамэу сакъыщохъу иджы куэдым… Бгъэхэ?ум сеплъурэ, абыкъращ?эк?а ?уэхухэрсинэгукъыщ?эувэрт. Ул?а нэужьи ущы?эныр щ?эщыгъуэ зыщ?ыр аращ – сытми щыгъуазэ уохъу. Сэ, Щауейхэ Техутэ, си псэр щыхэк?арбгъэхэ?уц?ык?уркъыщыдагъэк?аилъэсырауэ л?ыжьым дэнэ щищ?энт, укъызэплърэ – ц?ыху псэум и теплъэ си?эмэ, укъызэпсалъэрэ – си макъыр къик?мэ…

Гъэмахуэр йок?. Удзыр дыгъэм илыгъуэжащи, джабэ нэк?ухэр гъуэжьыфэщ.

Чырбыш щагъэжк?э, къуажэ фызхэм ят?агъуэф? дыдэ Хьэрэмэ?уащхьэ пэгъунэгъу мащэм кърахри къашэ. Ноби аращ, хьэлыуэм хуэдэу гъуэжь ик?и щабэ ят?агъуэр хукхъуэ хапщэурэ лъакъуэк?э яутауэ зи к?уэц?ым псы ираутха къупхъэхэм хьэуп?эурэ ираупц?э, ?эшт?ымк?э хэуэурэ зэгущ ящ?, и щхьэфэр захуэу тралъэщ?эжри, хуэсакъыурэ къупхъэр къыщхьэщалъэфыж. Техутэ ц?ыхубзхэм ядо?эпыкъу, ауэ езым ф?эф? ?уэхури къыдещ?ык?: ят?агъуэ зэхэпщам щыщ къищтэурэ псэущхьэ сурэт ещ?. И инагък?э зы хьэвшыр нехьэкъехуэу шы сурэт ищ?ри дыгъэм хигъэувати, зэрыгъущу, щэщэжащ. Ет?уанэри, ещанэри хъуакъым. Ит?анэ гуэлым кърихащ ят?э ф?ыц?э. Гуэлыр гъунэгъущ, и лъэгур ят?э хьэзырщ, ущыхуейм узыхуейм хуэдиз къих. Дауи игу къэк?а псы щ?агъым щ?элъымрэ ?уащхьэ лъапэ гъущап?эм кърахымрэ зэхилъхьэну? Зэхэзэгъащ! Техутэ и ?эр ят?эм хэлъу гъэмахуэр игъэк?уащ. Зэщхь-зэмыщхьу шы гуартэ хуэдиз иригъэкъуащ, ищ?ым, дыгъэм хигъэувэм, игъэгъущурэ. Ят?агъуэм къыхащ?ык?хэр зэрагъэгъущ хьэку и?амэ, къик?ат и ?уэхур, ауэ дэнэ кърихын? Къуэят?э шырэ мэлрэ щагъэхъу, цым щолэжь, ят?агъуэ къащтэмэ, къыщ?ащтэр чырбыш ягъэжын щхьэк?эщи, ар дыгъэми ф?ы дыдэу егъэгъущ. Аращи, Техутэ и шы ц?ык?ухэр дыгъэм къигъачэм, икъутэжурэ щ?эрыщ?эу ещ?ыж. Джафэу жари мащ?экъым – гуэщым щ?эз мэхъу.

– Сыт апхуэдиз зэрыпщ?ынур? – къоупщ? и анэшхуэ Нэхунэ. Зыри жри?эркъым.

– Сыт апхуэдиз шы сурэт гъэжа зэрыпщ?ынур? Щ?эхуэжыркъым гуэщым! – же?э аргуэру анэшхуэм. Техутэ жэуап иритыркъым. Шы къэс зауэл? тесу и нэгу къыщ?егъэхьэ. Зауэм дагъэк?ауэ щыта шуудзэм ещхь езыми къызэригъэпэщыну хуейщ. Шуудзэр зэрыжылэу яхуэпат, ?эщэк?э яузэдат, иджы Техутэ и закъуэ шыри, ц?ыхури, фащэри и пщэ дилъхьэжащ. Гъэмахуэ псом ерагъыу шищэрэ щэ ныкъуэрэ хуэгъэжауэ аращ, шыр минищрэ щитхум нигъэсу, зауэл? минищрэ щитхурэ игъэжу щихуэпэжыфынур дапщэщ? ?эщэри як?эрылъхьэн хуейкъэ. Къамэ ц?ык?ухэр къызыхищ?ык?ынум йогупсыс, гъущ? к?апэлъапэу къигъуэтыр ирегъапщэ.

Гъэмахуэк?эм уафэгъуагъуэ уэшх щы?э и хабзэтэкъым, ауэ ныжэбэ уафэм уридэк?уеину къошх. Щауейхэ я гуэщыщхьэм тебгъа къамылыр жьым тридзри, уэшхыр хуиту щ?эшхащ, шы ?эрыщ? хъушэм хэшхэри зэхигъэжэбзэжащ. Нэхунэ и нап?э зэтрилъхьакъым, нэмэз щыгъэ игъажэурэ нэху игъэщащ. Техутэ жей ?эф?ым здыхэтым, шы гуартэ губгъуэм щигъэхъурт… Жэщк?эрэ емызэгъ зи хабзэ Нэзыр дади, мащ?эу хэпырхъык?ыу, ипэк?э къимыжеяр ныжэбэ иригъэкъуж хуэдэт.

Шы гуартэ игъэхъуну къызыхуихуэу щытар Техутэ и адэ Бубэщ. Щауей Нэзыр шы завод зэрихьащ илъэс куэдк?э. И къуэ закъуэ Бубэ заводым пасэу тришати, шыхэр хъуп?эм щахук?э, ядэк?уэну ныкъуакъуэрт, Нэзыри хуей-хуэмейуэрэ щ?алэ ц?ык?ур здишэрти шыхъуэхэм ящыщ гуэрым гъусэ хуищ?ырт. Л?ым и жагъуэтэкъым щ?алэм шы ф?ыуэ зэрилъагъур, ахэр зыхуей хуэзэн папщ?э сыт хуэдэ лэжьыгъэми зэрыхуэмыщхьэхыр. Нэзыр и ныбжьыр егъэзыхыгъуэ хъууэ и къарур щ?эк?ыу щыхуежьэм, пщ?ант?эм дэт?ысхьэжри и п?эм Бубэ иригъэуващ. Щ?эт?ысыжыфари арагъэнут – и къуэр губзыгъэу ик?и гумызагъэу ?уэхум зэрыбгъэдэтынум шэч къытрихьэртэкъым. Абдежым ирихьэл?эу заводым и мыхьэнэри къелъэхъшэхат: шы щхьэ бжыгъэшхуэ къэралыр хуэныкъуэжтэкъым, хамыгъэк?уэдэжу хъубжэу я?ыгъынырат я пщэ дэлъыр. Щауей Бубэ л?ы къек?ут, зэп?эзэрытт. Пасэу щхьэгъуси къишат, ауэ бын зэдагъуэтатэкъым. Щ?эблэншэ дауэ зищ?ынт, егупсысри, и щхьэгъусэм т?уанэ тришащ. Къишар фаф?эу, зэрылъэлъу дыхьэшхыу ц?ыху нэ?урытт, и п?астэр шыуаным имыхуэу пщаф?эу, шхыныф?эт. Къызэрашэу уэндэгъу хъури щ?алэ ц?ык?у къилъхуащ… Щ?алэм ц?эр ф?эзыщар Нэзырщ – зауэм хэк?уэда и къуэш нэхъыщ?эм и ц?эр ф?ищащ.

…Техутэ шы гуартэ игъэхъуу губгъуэм иту йопщ?ыхь. Къоушри – жьым гуэщыщхьэр трихащ, уэшхыпсым и ят?эш хъушэр илъэсыжащ…

– Нанэ, щхьэ сыкъыумыгъэушарэ?!

– Зыри пхуэщ?энутэкъым, уридэк?уеину къешхырт. Нэхъыф?щ зэрилъэсыжари. Ухуейкъым, умыщ? аф?эк? шыи нэгъуэщ? псэущхьи.

– Хьэуэ, нанэ, уэ къыбгуры?уакъым, шуудзэ минищрэ щитхум инэхъыбэр губгъуэм къинащ. Мыхэр абы я фэеплът.

– Ят?агъуэ шы ?ушэ ц?ык?ухэри?! Апхуэдэ фэеплъ хуей ахэр?

– Сэ иужьк?э… ахэр щыхэк?уэда щ?ып?эм деж фэеплъ щахуэзгъэувынущ!

– Кхъащхьэ сын хуагъэувауэ къыщ?эк?ынщ абыхэм, апхуэдэу къагъэна уи гугъэ зейхэм?

– Кхъащхьэ сынхэм нэмыщ?, фэеплъ хуагъэуващ, шы сурэту гъэжауэ! Мес, Налышык дэлъэдап?эм деж щытщ зауэл?рэ шырэ, мывэм къыхэщ?ык?ауэ. Сэри сщ?ынущ ди зауэл?хэм я фэеплъ.

– Фэеплъ уэ уагъэщ?ынукъым. Ар зи ?эщ?агъэхэм ящ?ынщ.

– Сэ аращ ?эщ?агъэу къыхэсхар. Еджап?эр къэзухмэ, сыхуеджэнущ.

– Уи адэр псэужкъым, уи анэр и пэшым зыщ?иубыдэжауэ дуней хуитым къытехьэркъым, уи адэшхуэращи, и щхьэр щыхэтыр езым ищ?эжыркъым. Хэт мыгъуэм уригъэджэн уэ?

Анэшхуэм захибжатэкъым щ?алэр езыгъаджэ хъунухэм, унагъуэм нэхъ лъэрызехьэу яхэтыр езырами.

Техутэ и гущхьэ къэк?ыркъым ирамыгъэджэну, а и нэгу къыщ?эувэ фэеплъыр мывэ абрагъуэ къигъуэту къызэрыхи?ущ?ык?ынуращ зэгупсысыр. Шуудзэм хэтахэм зэ нэхъ мыхъуми ?уплъащэрэт! Дапхуэдэу п?эрэт абыхэм я теплъэр? Нэзыр, жьы хъууэ сабий акъылым хуэмык?уэжатэмэ, къыжри?эжынт и нэк?э илъэгъуар – шуудзэр къызэзыгъэпэщахэм щахэтак?э, дауи, абы псори и нэгу щ?эк?ащ. Дыси ищ?энут зыгуэр – абы и л?ыр шуудзэм хэту дэк?ри къигъэзэжакъым. Арщхьэк?э фызыжь ?эзэр зыми епсалъэркъым.

Шыр, л?ыр, ?эщэр, фащэр – дапхуэдэу къызэгъэпэщат? Зауэл?хэр дауэ къыхаха? Хуейуэ хъуар хагъэхьэрэт? Щ?алэ ц?ык?ур зыщ?эупщ?энур ахэрат. Еджап?эм щезыгъаджэхэм абы хащ?ык? щы?экъым, уи нэхъыжьхэм еупщ?, къыжра?э. И нэхъыжьыр дадэщи, абы и ?уэхур щхьэхуэщ.

…Жьыр къы?уроуэ Техутэ. Хьэрэмэ?уащхьэк?э ят?агъуэ къэзышэну шыгу зэщ?эщ?ак?э ежьахэм захигъэхуащ аргуэру. Чырбышыр къемэщ?эк?ащ унэщ?э зэтезылъхьэхэми, гъэмахуэр ик?ами, чэмар ирагъэкъужын хуейщ. Ят?агъуэм халъхьэну шывейри хьэуазэри ягъэхьэзырауэ къуажэщ?ыбым деж щ?ы?энэщ?ым щызэтелъщ, ини ц?ык?уи ежэнурэ абдежым ят?эр лъакъуэк?э яутэнущ, зыхуейм хуэдиз чырбышыр асыхьэту къыщ?рагъэдзынущ. Щ?ыхьэхущи, ?уэхур псынщ?эщ.