Ягамосць
вернуться

Сыс Анатоль
Шрифт:

Наступніку Уладзіміра Караткевіча

Яго вершы крывіцкія руны прадказалі, і, быццам вякі, з паўнаводнай прадоннай ракі выплываюць паэты ў трунах, а ў галовах скрозь чорныя дошкі, церні німбамі зараслі — значыць, Бог не пайшоў упрочкі з Белай крэўнай яго Русі. Бог жыве! Адраджэння прагнуць, хто пакінуў заўчасна свет, ад пакутаў нябёсы смягнуць — гэта знак, што ідзе Паэт. I свіцяцца скрозь цемру руны, Ён ідзе, пакуль вы спіцё, і на спадчынных гуслях струны чуюць сэрца Яго біццё.

Лёс шляхі выбірае…

Лёс шляхі выбірае, беражэ ці карае і на ростанях вабіць, асабліва жанчын, якой хочацца пекла? Кожнай хочацца раю, і жанчыны, як пчолы, ляцяць на язмін, а язмін адцвітае, і чарнеюць галіны, і цяжарныя мараць аб плоці жывой, не да плода — да камня прырасла пупавіна, дух хаваецца ў целе, як вечны ізгой.

Дзікі мёд

У вайну ў партызанскі год пад крысом шыняля армейскага бацька з лесу прынёс дзікі мёд, ледзь уцёк ад мядзведзя расейскага. З таго часу, як лесам іду, дык пільнуюся вока зладзейскага, скурай чую бяду, як ваду, за спіною — мядзведзя расейскага. Дасюль пахне яму дзікі мёд. Годзь арэшнікі нашыя лушчыць! Адкапаю пайду кулямёт, каб хадзіць смела ў бацькавай пушчы.

З нізкі “Песні пра каханне”

А я помню, як мяне хрысцілі…

А я помню, як мяне хрысцілі, як па снезе санкі галасілі, як папа у госці запрасілі, пілі-елі, потым елі-пілі, пра мяне прыгожа гаманілі, хроснага і хросную спаілі, адхадную бацюшку налілі, пад дубовай лавай крыж згубілі, ні мяне, ні крыжа не знайшлі і шукаць у белы свет пайшлі. Бацюшка ў царкве, а маці ў полі, тата на Дняпры голас сарваў, а я ў роднай хаце ціха долі з крыжам, быццам з цацкаю, гуляў.

Загубіла мне паэзія жыццё…

Загубіла мне паэзія жыццё — палюбіла! За распусту ды за хмель моцна біла. Калі б іншага жана катавала, дык, зладзейка, сваю б смерць прычакала. Я ж яе, маю жану дарагую, так люблю, што па жыцці ўсё дарую. Бо не толькі батагом... мая Міла, а й за вернасць — мне чалом яна біла. Толькі што гэта кажу ўсё ў мінулым? Як жыццё, люблю цябе, як загулы, што аж брыдка ад любові гэтай, і табою, і віном сагрэтай.

Цнатлівы князь

Цнатлівы князь Беларушчыны па боскай міласці з нябёс — князь! — з раю ў пекла быў адпушчаны, які там князь? — жабрак апушчаны, з'явіўся з раю... Вянок прынёс — з валошак сініх — на магілу самазабойцы, гэта ж грэх — збіраць па крошках жыцця сілу і... раскалоць, нібы гарэх. I Ён быў князь, яго хавалі галодным. Хоць бы хто паклаў скарынку хлеба. Не паклалі у дамавіну. Закапалі, а ты вянок яму паклаў. Нібы ў ладдзе, — у дамавіне твой любы Палуян паплыў, па моры-акіяне сінім павандраваў — такім і быў. Туга на сэрцы. Будзе восень. Валошкі ў жыце ўсё зырчэй. Зярняты падаюць з калосся, а слёзы крапаюць з вачэй. Заплакаў князь, жабрак заплакаў. Не плач. Бяздзетны і Хрыстос. Паэзія — сам выбраў — плаха, а ката з мечам выбраў лёс. Спяшай! Пакуль твой кат на пласе пляце удаўку з васількоў. Паэзія цябе не адраклася. Ёсць час! Гарлянкай з ёю хлыне твая кроў, Цнатлівы Князь Прыўкраснай Беларусі. …………………………………… Ужо вятры лагодней сталі дзьмуць. Вясна на носе. З цёплай Ялты гусі твой светлы дух на крыллях прынясуць.

Тры мазалі ў мяне…

Ахвярую Анатолю Вярцінскаму

Тры мазалі ў мяне. Бог тройцу любіць: на языку, на сэрцы, на руцэ. Было: тапіўся ў моры і ў рацэ, але, відаць, язык мяне загубіць. Віры ў рацэ, а ў моры топяць хвалі — салёная ці прэсная вада... Віры і хвалі смелых пакахалі. Навошта ім паэтава нуда... Язык — мой вораг. Мову любіць моцна, аб гальку гукаў, слоў нацёр мазоль. «Ціпун табе...» — матуліна прароцтва — за песні пра бяду, жуду, пра боль. Як паміж морам і ракой на шчасце, паміж двух Анатоляў, мама, сядзь. Вялікі дзякуй, што вучыла нас не ўкрасці, па радасці чужой не сумаваць. Што да бяды, жуды, нуды, дык — гэта ў вершах. Хаця... ў паэзіі у кожнага свой слуп. Я ўсім кажу, што я паэт найпершы, калі ж папраўдзе: першы жыццялюб!

Закалышы дзіця маімі вершамі…

Закалышы дзіця маімі вершамі, самымі апошнімі і самымі першымі, але самымі добрымі і самымі лепшымі, закалышы дзіця маімі вершамі.

Паэт

Паэт — боская птушка, яго нельга чапаць, трэба Хрыста чакаць, трэба Хрысту ногі цалаваць, вачыма неба араць, з любай, як з маці, спаць, калі слёзы ёсць — жабраку даць, — вось якая паэт боская птушка, як пад галавой нябожчыка падушка, вось якая паэт птушка боская, як свечка, як з воску я. Я? я, я, я! — боская птушка, мяне нельга чапаць, мне трэба Хрыста чакаць, Хрысту ногі цалаваць, вачыма неба араць, з маці, як з любай, спаць, калі слёзы ёсць — жабраку даць, вось якая паэт боская птушка, як пад галавой нябожчыка падушка, вось якая паэт птушка боская, як свечка, як з воску я. Я? я, я, я!