1 – блім
Бану мектеп бітіріп алаш алаа келгенде зын бойлы ыпша бел ыз болатын. Слуымен сымбаты жарасан осынау талдырмаш ызды алаа келгелі атты згергенін, туан шешесі Айымкл де байаан. Алайда, з ызын жамандыа исын ба?! «ызым, абыроймен оуыды тмамда, жігіт деген ешайда ашпайды» деп барынша аылын айтаны бар. Оны стіне ауыл – айматан келген ыздарды алаа келсе згере кететіні белгілі. Мені ызымда соларды бірі ой деп зін зі жбатып, жа ашпай шыарып салан. алайша жа ашсын ыркйекті басында кеткен ызы, ш айды араа салып желтосанны соында бір а келген. Балам, мені бауыр етім деп Айымклді бар ызыы азірше осы жалыз ызы Бану ана. Емпілдеп алып кндіз – тні осыны ана тілеуін тілеп жр. Тіпті ымбат телефонын олынан тастамай лдекімдермен тасада сйлесіп жрсе де ажрек ана ты – тыдауа ялан. Ал алаа жетіп бой тзеген Бану бл кнде бір емес бірнеше жігітпен танысып лгірді. йткені, ауылда туып ауылдан басаны крмеген ыза аланы тіршілігі атты наан. Сондай – а аланы аты ала оны стіне з білімімен БТ – дан жиан пайы кез келген Универді есігін теуіп кіруге ммкіндік берді. Содан, міне, сем ала Астанаа ат басын брып ЕНУ ді есігін аттады. Алайда ауылдаы жалызбасты анаа жалыз ызды ымбат алада оытуа шамасы келмесі аны. Ал ішкіліктен бері келмеген кеден кз жазалы ай заман. Оан да он жылдай уаыт тіпті. айда жр, кіммен жр ол жаынан ызы Бану тгілі бір кездері сйіктісі болан Айымкл де хабарсыз. зынлатан естуінше шыыстаы скемен деген алада трады дейді. Біра айда жрсе де з кесіні тірі екенін Бану біледі. Тіпті анасымен кесіні арасында болан айай да еміс – еміс есінде бар. Ал сол кеден осы кні Бануда аланы телефона кшірілген жалыз сурет ана. йде жатан жерінен суретке тсіріп рлеп – срлеп жадына сатап жр. Бл енді шпейді , бл мені кем деп рбыларына крсетіп матанып алады. йткені бл Астана жастарыны жазылмаан заына кіреді. Бл алада кені кім екені ананы кім екені брі брі тптеп келгенде сралады. рине сырт кзге бл байалмайды біра студенттер арасында кемен шешені бар – жоы те маызды. Тіпті оларды айда , андай жмыс істейтіні де біраз роль атарады. ызыла ызыан ыз деген бар ау біра азіргі жігіттердіде сонысы бар. йтеуір, толыанды бай ызына йір а. ысасы ашасы бар ызды жолы болыш келеді былайша айтанда жігіт тапыш келеді. Ал Бануа саан білімімен келгендерге былай тр дейді. Себебі, оны оды – солды шашып жретін ашасы жо, астында ымбат клігі жо. Міне, осындай тйсікпен азіргі жастар мірін лшейді. Содан болашаын байды баласына не байды ызына бодандап трып байлайды. Ал мны соы белгілі, бірін – бірі менсінбейтін еркетотайлар соында ажырасып тынады. ысасы те – теімен тезек абымен дегенні уаытша ана тап зі. Біра, сен айналаа кз салса, брі тамаша, брі сйкімді. Алайда ішіне ілсе лынан намыс ызынан ят кеткен атерлі оам. Міне, Бануды да ана стін аттап исы жола тсуіне бірден – бір себеп осы. Сондаысы атарынан кейін алысы келмейді. Солар жрген жолмен жріп солар киген киімді кигісі келеді. Солара еріп аланы ымбат дкендерін аралаысы келеді. Ойын – сауы орталытарына барып ойастап ойран салысы келеді. Міне осыны бріне Бану слу бірнеге ммкіндігім бар деп есептейді. Біріншісі , ол мны бзылмаан бйымтайы болса екіншісі, дай берген кркі бар. ысасы андай да бір ашалы жігітті рытаса да мндайа ол жеткізуге бден болады. Тым болмаса студенттер арасында рдіс алан дядкасы бар. Мны ойынша осы дядка дегені сенімдірек сияты. Естуінше сол дядкалар жастары біраза келген Ел аалары дейді. рине, олар жас ыз десе ашаны аямай шашатын ызмарлар. Сондай а олар ірі – ірі бизнесмендер, алпауыт компанияларды басшылары немесе кімаралар. Былайша айтанда, жер жтыр жеморлар. Сосын осы Универді басшы шпкетышарлары. здерінше блар да бір тбе дейді. Міне, осыны брін ойлап жатан Бану слу лдебір дыбыса кзін ашып арады. Анадай жерде зімен бірге тратын екі рбысы сйлесіп отыр. «алаан клігіді перемін , тек менікі болса болды» деп айтты дейді сел рбысы. Оан та алан екінші рбысы Назима сраты йіп тгуде.
– Таы да не деді, маан птер керек деп айтпады ба? Екеуміз тегін тратын едік. Сосын клігімен барып кеп жруші едік. зі андай адам зі, былайша норма адам ба, тым крі емес пе, зіе алай, най ма. Бастысы ашасын аямаса болды ой, рбым, деп жан алымнан алып барады. Міне, осы сзді брін де тыдап жатан Бануды тла бойы тршіге бастады. Онан рі естігісі келмей жа крпеге бркеніп алып йыа кетті.
2 – блім
упірімдеп жріп бірінші курсты аятауа жаындаан Бану шынымен де наыз алалы ыза айналды. Оны стіне з жерлесі Сулемен танысалы тіпті де атты згергені бар. Алыста жргенде кездескен ауылдасы кедей крінетіні рас. Суле мны ауылдасы болмаса да екеуі бір облыс, бір ауданны ыздары. Тек бір жаса лкен демесе, тйдей рдастар. Сосын Суле екінші курста оиды. Демек Бануа араанда аланы тыныс тіршілігімен етене таныс. Тіпті кіммен алай сйлесу керек екенін, ай жігітті ашалы екенінде біледі. Сонан болар екеуі ойда жота танысалы з блмесіне туге сыныс жасаан. йткені, сел блек кеткелі блмеде бір орын бос алан. Міне, осы орына Суле келіп екеуі е жаын рбылара айналан. Біра анда – санда брыны рбысы селді кргенде ызыа да ызана да арайтыны бар. йткені ол ыз атты згерген. Брыныдай ашадан проблемасы жо. Сондай – а осы Универге жаын жерде ымбат птерде трады. Сонда да таерте клігімен келеді. азірше зі клік жргізе алмайды, жргізушісімен келеді. Сосын саба біткен со айта алып кетеді. Кешке сол саяба немесе ымбат кафелерден ішіп – жейді. Жасы киінеді. ымбат телефон сыйа тартан. рине мны брі жйдан – жй емес. Енді оан Назима да кеткісі кеп жр. Бл Бануа айтпаса да белгілі. йткені телефона жармасып екеуіні сегі бітпейді. Арасында ты – тыдап ойып, гімені зегі тсекте екенін тсінеді. Демек, селді асыы алшысынан тсіп тр. йткені, аузынан тастамай жретін дядкасына ол жеткізген. Біра оны кім біліп жатыр, ауыл алыста алада аайын, туыс жо. Бір сзбен айтанда й, дейтін же ой, дейтін ожа жо. Не істесе де з еркі. Оны стіне соы кезде ыз бол болма, жігітерге брі – бір йлене салады деген тйсік миына ялап алан. Несін жасырады тіпті жігіттерді здері сайттарда солай жазып отырады. ысасы азіргі жастар шін е бастысы сезім, махаббат болса боланы, йлене салады. Ал ызды деп асайтындар олар сол баяы ауылда алан аайындар. Егер де азіргі кзбен араса олар артта алып кеткен азатар. Шынымен де солай ой дейді. ызды тгілі азашасын білмейтін алалы ыздарды да мал жаны аман ой. Тіпті, ауыл ыздарынан аылды, слу боп келеді. Сосын мны е жасы тстары да те кп. Бастысы аша, клігі, йі болады. Ол болса жігіт деген жгірмегі трт аятап здері алдыа келеді. Міне осыны брін ой елегінен ткізіп жрген Бану Суле рбысымен ашы гімеге кшкен. Себебі, оаша блмеде екеуі ана. Ал Назиманы селді дядкасы кешкі аса шаыран. Ол сонда кеткен.
– Мен жрегім жаралы ызбын, деп сз бастаан Суле тотамастан сйледі. Тіпті кп сйледі. Сйлемей айтсін бір жігітке лердей ашы боп барын сыйлап, соында айрылып аланы бар. тте кініш ртеген зегі ксікке толып тр. Оан кінлі осында оитын Арсен деген жылпос жігіт. Биыл бітіруші курс дейді. Ал Арсен дегенге еле ете алан Бануды тла бойы мздап сала берді. йткені ол Арсенді блда таниды. зі те сымбатты, зын бойлы жігіт. Сырт кзге жігіт слтаны дерсі. Ашасы да жо емес, ымбат кліктермен келеді. Міне, сол Арсен бір кездері мны да кафеге шаыран. Ол кезде жаа келген кезі ой оратап бармай алан. Біра сол Арсен жайлы баса ыздан да естігенде з – зіне сенбеген. йткені, ол махаббата трасыз крсеызар жігіт. Осы Универді ыздарына ыридай тиіп жрген жігіт. Ол шін маыздысы тсек ана. Сйем – кйем деп алдап соып те шыатыны бар дейді. Ал мына бейба Суле де соны рбандарыны бірі. лі де сйемін деп езіліп отыр. Біра уаыт емші деп ояды, жан жарам да жазылар дейді. ысасы бл гімеден тйгені мынау болды. Енді Сулеге де брібір. селге сап ашалы дядкалар сыныс жасаса арсы емес. Етегіне жармасып жре бермек. Сонда Бануды жалыз зі ана алады. Демек кеш алуа болмайды, адірі барда амдананы жн, жігіт табылса кет рі емеспін деп шешкен. Оны стіне бл алада сондай сз саланны брі бай. Тіпті бірінен бірі ткен бай. Ашаны брі осында ма екен дерсі. Сонау тулігі жз мынан миллиона дейін барады деген она йлерді естігенде аузы айарадай ашылан. Ол рас енді. Мнда кк аазды уыстап шашатындар жетерлік. Біра сондай байларды зін емес лын рытасам дейді. Бл тек ана мына екеуіні емес осындаы барлы ызды арманы. ысасы ой стінде кп жрген Бану бір кндері зі натан жігітке жолыты. Бл мамырды соы бірінші курсты тамамдап йге айталы жрген кез. Енді мны алдында зі шін лкен бір проблема трды. Ол шешесін алайда кндіріп, осы алада алып жмыса тру. Мнысы зіне дрыс сияты. йткені ауыла баранда не істейді, боса жреді. Біра оан шешесі кне ме?! Егер шешесі кнбей ауыла айтса онда сзімен сымбаты жарасып сезімі ояна бастаан мына Ерланнан айрылуы керек. рине ш ай деген зу етіп те шыары сзсіз. Біра сол ш ай бойы Ерлан мны ктіп жре ме. Кеше ана сйем ой жаным осында алшы деп ос олын сынаны бар. Ал енді кетіп кр, имай тр. Міне бл махаббатты бастауы. Мнымен ауыла жеткен со ш ай ш жылдай созылары аны . йткені бл жігітті зі де сйеді. Біра амалы жо. Ауылдаы анасы арсы трды.
– Оуы біткеннен айт, сені саындым ой ызым деп телефоннан жеткен ана дауысы жрегін езіп жіберді. Оны стіне сонау атардан бері крмеген анасын зі де атты саынан. Осылайша анамен ауыла деген саынышы осылып анашым кт мені деп ол блап ала берді …
3 – блім
Анасына ш ай кзді ашып жманша те шыты. Ал Бану шін ш ай ш жыла созылды. Тіпті кн санап жріп тамызды соын ре келтірді. Оуы басталуа апта аланда араланып алып алаа шты. шпай айтсін телефонда сйлесіп жрген жігітке лердей ашы болды. олына бір ша гл стап вокзалда транын кргенде тіпті де есі кетті.
– Жаным мені! Мен сендікпін сен мендіксі. Енді бізді ешкімде ажырата алмайды, деп клік тізгіндеген жігітті ойнына тыыла берді. ысасы махаббата масайрап ттті иялдара барып айтты. Осылайша ос кзіне Ерланнан баса ешкім крінбеді. Сымбатты ой сымбатты, йткені, бл мені ана падишахым дейтін болды. Тіпті баса ыздармен крсе ра шып ызанатынды шыарды. Соында Универді жатаханасын тастап Ерланны птеріне ауысты. Енді мны соы белгілі ой тал бойын ртеген ысты шаына лады. Сонан со он сегіз жыл сатаан бйымтайынан бір тнде айрылды. Сонда ана аяын шалыс басып млт кеткенін тсінді. йткені арадан екі ай тпестен падишахы болан Ерлан згеріп сала берді. Тіпті птерге келмей ойды. ысасы іс бітті у кеттіні кебін кигізді. Міне, бай баласын асаан ауылды ыз абыройынан осылай айрылды. Ал ш айдан со басы салбырап брыны жатаханасына айта келді. Енді мны мір жолы брынысынан да шиеленісе тсті. Ерлана ерегіскен кй танытып баса жігітпен жріп крді. Біра онымен де кпке бармады. йткені сезім рырды сезіне алмады. Содан махаббатсыз дние бос екен соында Сулеге сотыты.
Ал Сулені тадыры блек гіме. Ол бейбаты Арсеннен алданып аланы бар. Бл бейба Ерланнан алды. Тіпті мны осындаыларлы біразы біледі. Сырт кзге сынай араанмен ешкім беттеріне басып айтпайды. Айтпайтын да себебі бар. Мына жиырма бірінші асырда ол сынайтындай нрсе емес. Тіпті мектептен рып келгендерді де мал жаны аман, ел атарлы оып жатыр. сіресе алалы курстастары. Кеттік те кеттік деп атарына осып алан. рине ауылды ыздар барысы келмейді. Біра бармаса амалы жо. Ауылбайка ммбетка деп бетке басады. Осылайша ауылмен алалы боп манкурткамен ммбетка боп а блінеді. Мына Астананы ысымен атар мірі де атал. йткені бл топта алалытар басым. Сонан болар оларды ыына жыыланнан баса жол жо. Міне бгінде сол, ысты аязына арамай аланы ыдыруа шыан. Бл желтосанны а ортасы. Кн ааан аяз. Бас аяы он шаты ыз кше кезіп жр. Коньки тебеміз дейді. Ал мына Бану коньки кріп пе, алалап барып мрттай шып лап тсті. О жа тізесі шым деп атты ауырып тр. Сйретіліп шетке шыты. Асадап жре алмай келеді. Ал киім ауыстырар жерге дейін лі біраз бар. Енді мына аяпен жатаанаа жетуді айт. Ктпеген жерден бір кісі кмектесе кетті. Аяымен уреге тскен Бану кз салып араан да жо. йтеуір бір жанашыр мсылман екені аны. Сйемелдеп кеп ан шыан тізесіне ілді.
– арындас! Сізге медициналы кмек керек, аны шыып тр деп емпілдей жнелді. Сонда ана Бану кз салды. Жас шамасы ырыты стіндегі жігіт аасы екен. Киімін ауыстыруа кмектесіп конькиін шешіп з ая киімін кигізді. Сонан со олтытай жріп ымбат клігіне отырызып емханаа тартты. ызыты ызыа сол емханада болды. Мына кісіні крген дрігерлер стай шып аяын п – стте рентгенге тсірді. Сонан со кеп отчёт берді.
– Сынан да шыан да емес, тек тізедегі етке аздап заым келген. оратындай ештее жо. аласаыз ерте де келііз сізді арындасыыз шін бріне дайынбыз деп ол усырып шыарып салды. Мны кргенде Банудан ес кетті. Айтандай "дядка" дегені осылар болса керек деп топшылады. ысасы сол кні а аасымен номер алмасты. Осылайша ойда жота басына ба онды. йткені сол емханаа ертесіне де барды. рине бейтаныс аасы апарды. Онан шыып ымбат рестораннан тама жеді. Ал арадан апта ткенде дядкасыны шаында тнеді. Сол тннен бастап брі де згерді. Брі з орнына келгендей болды. Сонан кездесу жиіледі. Ысты шатар айара ашылып айта жабылды. Сйісіп жатып сырласу басталды.
– найсы жаным дейді аасы кзін адап.
– Сізде найсыз дейді арындасы иылып. Осылайша сйлесе келе жаа жыла Астанада алатын боп келісті. Бл енді Бануды алашы дядкасы болды. Сйтіп, жріп екінші курсты ойдаыдай аятады. йткені барлы мселені осы дядкасы арылы шешіп отырды. ысасы алтасы томпайып шыа келді. алалы ыз боп атара осылды. ымбат киімнен бастап жргізуші кулігіне дейін перді. Тіпті он кнге шет елге жр деп сыныс жасап лгірді. Біра келесі оу жылынан бастап басы салбырап таы да жалыз алды. Себебі дипломат дядкасы шет ел асты. Жмысы жоарылап Монголияа кетті.